Działalność księdza Robaka
Ksiądz Robak to Jacek Soplica po swej wewnętrznej przemianie. Jest głównym bohaterem utworu i motorem wątku politycznego. Działa w ukryciu i przebraniu a swe działanie wyjawia na łożu śmierci Gerwazemu. Tułaczka, ożenek, śmierć żony, wewnętrzne wyrzuty sumienia, powodują jego przemianę i przystąpienie do klasztoru. Imię, które od tej pory nosi brzmi Robak, co świadczy o uniżeniu i pokorze. Bierze udział w walce w Legionach Dąbrowskiego u boku Napoleona, a także prowadzi działalność spiskową i konspiracyjną na Litwie. Po powrocie w rodzinne strony pod maską księdza Robaka, Jacek rozpoczyna organizację powstania przeciwko Moskwie. Chce przekonać szlachtę, że z osobą Napoleona można wiązać wielkie nadzieje, a jego boku możliwe jest pokonanie Moskali. Wykorzystuje swoją pozycję duchową by w karczmach prowadzić rozmowy i przygotowywać naród do zrywu zbrojnego. Etapem oczyszczenia Jacka z dawnych grzechów jest jego spowiedź. Dowiaduje się wówczas, iż Stolnik umierając przebaczył mu. Publiczna rehabilitacja zaś następuje dopiero po jego śmierci, gdy Napoleon odznacza go Krzyżem Legii Honorowej.
Epopeja narodowa - "Pan Tadeusz" .